Εμφανιζόμενη ανάρτηση

Πέμπτη, 12 Οκτωβρίου 2017

Ο ΜΑΝΤΖΙΦΑΣ ΚΑΙ Ο ΜΥΘΟΣ ΜΕ ΤΙΣ «ΤΕΣΣΕΡΕΙΣ ΚΟΡΕΣ»



Ο ΜΑΝΤΖΙΦΑΣ ΚΑΙ Ο ΜΥΘΟΣ ΜΕ ΤΙΣ «ΤΕΣΣΕΡΕΙΣ ΚΟΡΕΣ»

Ο Μάντζιφας είναι η πηγή της Επισκοπής, με τέσσερα κεφάλια νερού. Με το νερό τους πότιζαν τα χωράφια πέντε χωριά και δούλευαν πάνω από είκοσι νερόμυλοι στην περιοχή της Ρίζας.
Η λέξη Μάντζιφας είναι σύνθετη. Αποτελείται από τη λέξη «μάνα», την πηγή που βγάζει νερό και τη λέξη «τζίφος», που προσδιορίζει τα διαστήματα, ανά 20 - 25 χρόνια, που στερεύει. Την ίδια περίοδο στερεύουν και τα νερά της Γλύνας. Κατά κανόνα, η ποσότητα του νερού λιγοστεύει όταν η μέρα ξεκινάει να μεγαλώνει, δηλαδή, τέλη Δεκεμβρίου και τα νερά έρχονται όταν η μέρα μικραίνει, τέλη Ιουνίου.
Παρήλικες ομολογούν ότι τα νερά του Μάντζιφα και της Γλύνας στέρεψαν εντελώς περίπου το 1920, το 1949, το 1970 και το 1990. Το ‘20 και το ‘49, οι Γλυνιώτες για να μην μείνουν χωρίς ψωμί, πήγαν και νοίκιασαν χωράφια στο Βούρκο, προπαντός στην Κρανιά και τα έσπειραν με καλαμπόκι.
Όταν τα νερά της Γλύνας, συγκεκριμένα της Μέλλως, λιγοστεύουν ή στερεύουν εντελώς, οι κάτοικοι εφοδιάζονται με πόσιμο νερό από την πηγή της Οψέλας.
Ο Μάντζιφας έχει τέσσερις πηγές - τέσσερα κεφάλια νερού, όπως συνηθίζουν να αποκαλούν τις πηγές οι κάτοικοι της περιοχής. Το μπόλικο νερό του το μοιράζονταν τέσσερα χωριά. Η Πάνω και Κάτω Επισκοπή, η Βραχογοραντζή και το Ραντάτι.
 Η Γλύνα ήταν εκτός μοιρασιάς. Όμως, για να φτάσει το νερό στη Βραχογοραντζή, αναγκαστικώς θα περνούσε από τη Γλύνα. Έτσι, βάσει συμφωνίας, έπαιρνε κι αυτό το χωριό το μοιράδι του.
Συχνά, την περίοδο του καλοκαιριού, που τα φυτά διψούσαν, το νερό του Μάντζιφα έφερνε τα χωριά σε ρήξη. Οι Πάνω Επισκοπιανοί πότε έκοβαν εντελώς το νερό και πότε γύριζαν μεγαλύτερη ποσότητα, απ’ ότι τους αντιστοιχούσε, στα χωράφια τους. Τότε αντιδρούσαν οι Γλυνιώτες, μάλιστα το 1928 πιάστηκαν και στα χέρια. Από την αντίσταση των Γλυνιωτών επωφελούνταν και οι φιλήσυχοι κάτοικοι της Κάτω Επισκοπής και της Βραχογοραντζής. Λένε ότι για να μην παραβίαζε κανείς το φράχτη του τέταρτου κεφαλιού, τον τσιμεντάρισαν. Το τσιμέντο ταχείας πήξεως το κουβάλησε με το άλογό του ο Βαγγέλης Καραδήμος, που έπλασε και το μύθο περί «Μάντζιφα με τις τέσσερις κόρες». Όμως η πράξη αυτή του κόστισε αρκετά, γιατί δεν πήγαιναν πια οι Πάνω Επισκοπιανοί να ψωνίζουν στο μαγαζί του.

πηγή: «Ο ΧΟΡΟΣ ΠΟΥ ΜΕΡΙΑΣΕ ΤΗ ΛΥΠΗ» σελ: 33


 Η ΑΠΟΡΙΑ ΜΑΣ: 
Το ότι δεν έχουμε τις επιστημονικές γνώσεις περί του θέματος δε σημαίνει να μην έχουμε και τις   απορίες μας περί των υπαρκτών φυσικών φαινομένων που παρατηρούμε γύρω μας για να μη αναρωτιώμαστε γιατί τα νερά της Γλύνας και του Μάντζιφα στερεύουν σε τακτικά χρονικά περίπου άνα είκοσι χρόνια και δεν επηρεάζονται από τον καιρό; Πού κρύβεται το μυστικό ή ποιο φυσικό φαινόμενο ελέγχει τη ροή τους; Πάνω από το χωριό, υπάρχουν δυο βυθίσματα. Το πρώτο  πιθανών το 1560 (;;;) ενώ το δεύτερο βυθίστηκε μια καταρρακτώδη Κυριακή βράδυ, στις 26 Φεβρουαρίου 1989, που σημαίνει πως κάτω από αυτά υπάρχουν κενά. Ακόμα και οι πηγές του χωριού, από την Οψέλα, τα τσιουρέλια  έως το πηγάδι της Μέλος, πιθανόν να έχουν  σύνδεση με υπόγεια ποτάμια με παλιρροιακά φαινόμενα που δημιουργούνται από φυσικές δυνάμεις.  Από το μήκος,  το ποσόν και φυσικών δυνάμεων τους ίσως να εξαρτάτε και ο χρόνος που αυτά τα νερά στερεύουν και ξαναέρχονται.
Αυτό σημαίνει πως τα νερά του Μάντζιφα και της Γλύνας πρέπει να έχουν την ίδια πηγή νερού.
Από του γέροντες ακούγαμε να έλεγαν πως: - «Τα νερά κάπου γυρίζουν πίσω και βγαίνουν αλλού», ενώ ο Λάμπη Τάκος έλεγε πως τα νερά έρχονται από μακρυά, από την λίμνη της Πρέσπας.
 
Στην σελ: 103, ο Χ. Βαλεράς στο ιστορικό λαογραφικό του βιβλίο  «ΟΡΕΙΝΟ Το μπαλκόνι του Πωγωνίου. Ιστορία-Χωρογραφία Ήθη και Έθιμα» αναφέρει πως στη θέση «Στέρνα» που βρίσκεται κοντά στα «Στήματα» σε απόσταση αναπνοής από τα σύνορα βγαίνει ατμός ως απόδειξη υπόγειου νερού και εξιστορεί το γεγονός πως εκεί είχε κατέβη η θειάκω Βαρβάρα (από το Ορεινό) με τριχιά να σώσει τον σκύλο της που δεν μπορούσε να βγει και ένιωθε σ' όλο το σώμα της παγωμένους ατμούς και δυνατή βοή νερού. Έριξαν χρώμα το οποίο βγήκε στο Μάντζιφα.

Χρήστος Γιάννης
Αθήνα 12 Οκτωβρίου 2017

Τετάρτη, 11 Οκτωβρίου 2017

ΤΟ ΛΙΘΑΡΙ ΤΗΣ ΝΥΦΗΣ




ΤΟ ΛΙΘΑΡΙ ΤΗΣ ΝΥΦΗΣ

 Το «Κόκκινο Λιθάρι» είναι τοπωνύμιο στο βόρειο τμήμα του χωριού Βράχογοραντζή. 
Κάποιες αναφορές που έχουν καταγραφεί σχετικά για κάποιον μύθο τις θεωρώ λανθασμένες .
Δεν κρύβει το Κόκκινο Λιθάρι ούτε θρύλους, ούτε παραμύθια από εκείνα που μας διηγούνται οι γιαγιάδες για το μύθο της νύφης που μοιάζει με νεράιδα. 
Το παραπάνω έρχεται από την περίοδο της τουρκοκρατίας,.  Ένα ψικι που ερχόταν από τα χωριά του Ελληνικού Πωγωνιου μετά από πολύωρο ταξίδι, ακούμπησαν να ξαποστάσουν για λίγο. 
Στο σημείο γύρω του τεράστιου βράχου υπήρχαν πολλές πέτρες ώστε να μπορέσουν να ξεκουραστούν για λίγο για να συνεχίσουν μετά το δρόμο προς το Λιμπόχοβο. 
 Καθώς ξαπόστασαν, κάποιος πήρε μια πέτρα και

παίζοντας προσπαθούσε  να την φτάσει στο ύψος του λιθαριού. Μία..δύο...πέντε..δέκα ...τίποτε...

 Στο παιχνίδι αυτό μπήκανε και άλλοι μα κανείς τους δεν το κατάφερε. Κάποια στιγμή πήρε και η νύφη μια πέτρα και με το πρώτο πέταγμα την έριξε πάνω από το λιθάρι και την έστειλε απέναντι. Από τότε το «Κόκκινο Λιθάρι» οι χωριανοί το λένε και «Το Λιθάρι της νύφης». 
Μη βιαστούνε τα κορίτσια να τρέξουν κάτω από αυτό νομίζοντας πως προσκυνώντας το θα μαγέψουν τον καλό της καρδιάς τους. 
Τίποτε από αυτά. Ούτε στη φαντασία. 

Χρήστος Γιάννης 
11 Οκτωβρίου 2017



(Ευχαριστώ τον Θοδωρή Μπάτζιο από την Βράχογοραντζή για την άδεια να χρησιμοποιήσομε την φωτογραφία του αποκλειστικά για αυτό εδώ το άρθρο https://www.facebook.com/thodhoris7/photos?lst=100004206510796%3A100001859861822%3A1507741478&source_ref=pb_friends_tl)https://www.facebook.com/thodhoris7/photos?lst=100004206510796%3A100001859861822%3A1507741478&source_ref=pb_friends_tl )









Τρίτη, 10 Οκτωβρίου 2017

ΜΙΑ ΠΑΡΟΜΟΙΑ ΣΤΟΛΗ ΠΟΥ ΕΧΕΙ ΤΙΜΗΘΕΙ ΜΕ ΤΟ ΔΕΥΤΕΡΟ ΒΡΑΒΕΙΟ ΣΕ ΕΘΝΙΚΟ ΛΑΟΓΡΑΦΙΚΟ ΦΕΣΤΙΒΑΛ

Στο πρώτο Παν/ βορειοηπειρωτικό αντάμωμα που έγινε την Κυριακή 11 Μαρτίου 2012, ανάμεσα σε όλες τις όμορφες στολές   μας τράβηξε την προσοχή και αυτή εδώ της φωτογραφίας που την αποθανατίσαμε με τον φακό μας.


Δεν γνωρίζαμε τίποτες γι αυτή την στολή και σε μια συνάντηση με έναν χωριανό της μάθαμε πως ανήκει στο χωριό Καρρόκι. Ακόμα σήμερα οι πληροφορίες είναι μόνο αυτές που αναφέρουμε εδώ και τίποτες παραπάνω. Οι γνώστες της μπορούνε να προσθέσουν περισσότερα στοιχεία για να την κάνουμε περισσότερο γνωστή γιατί της αξίζει όπως αξίζει και για κάθε άλλη τοπική στολή της κάθε περιοχής.
Δεν είναι ακριβώς η ίδια παραδοσιακή στολή αλλά είναι μια παρόμοια  χειροποίητη με ελάχιστες διαφορές από την γνύσια που την έραψε και την κέντησε η  ίδια η χορεύτρια που την φοράει. Όπως μας είπε ο  χωριανός της, γνωρίζει πως η φορεσιά του Καρρόκι σε ένα εθνικό λαογραφικό φεστιβάλ του Αργυρόκαστρου έχει βραβευτεί με την δεύτερη θέση ανάμεσα σε εκατοντάδες άλλες στολές. Δεν το γνωρίζαμε αυτό και θα θέλαμε κάποιος να μας το επιβεβαιώσει για να γίνουμε ποιο σαφείς σε αυτά που ψάχνουμε και αναφέρουμε.



Συνηθίσαμε να την αποκαλούμε στολή όπως ακριβώς την έχει βαφτίσει ο αλάθευτος λαός μας γιατί αυτή δεν είναι μια καθημερινή ενδυμασία της γυναίκας αλλά μια επίσημη φορεσιά που φοριέται μόνο μια φορά για να στολίσει για να φανεί όμορφη η νύφη την ημέρα του γάμου της, η ακόμα και ένα κορίτσι όταν την φοράει σε μια εκδήλωση. Με την έννοια στολίδι εννοούμε το κάθε αντικείμενο, είτε μόνο του η πολλά μαζί, που τα χρησιμοποιούμε για να στολίσομε ένα άλλο αντικείμενο όπως μια νύφη, ένα πρωτοχρονιάτικο δέντρο, ένα δωμάτιο, ένα δρόμο μια πλατεία κλπ.  Αυτά λέγονται «στολισμός» ώστε σε αυτή την περίπτωση η επίσημη ενδυμασία της νύφης λέγεται στολή γιατί αυτό το σκοπό έχει.  Να  στολίσει τη νύφη, να γίνει διακριτική η διαφορά της.
Ετσι την λέει ο λαός στα τραγούδια της και δεν θα το αλλάξουμε εμείς. Στολή!
 Ετσι το βρήκαμε και στα χωριά της Ρίζας σε αυτό εδώ το τραγούδι:

 Αγγελική είσαι νύφη μου,
αγγελικά χορεύεις.
Αγγελικά περιπατείς
και αγγελικά μας κρένεις.
Άγγελοι σε στολίζουνε,
σου βάζουνε τη σκούφια.
Σου βάζουν τα φλουριά σου,
γελέκι, ζωνάρι, .κ.λ.π.
(όλη την αρμάτα)

Χρήστος Γιάννης
10 Οκτωβρίου 2017

Κυριακή, 1 Οκτωβρίου 2017

ΜΕΣ ΤΗΝ ΚΑΗΜΕΝΗ ΕΠΙΣΚΟΠΗ ΒΓΑΙΝΕΙ ΚΑΠΝΟΣ ΚΑΙ ΑΝΤΑΡΑ

«ΜΕΣ ΤΗΝ ΚΑΗΜΕΝΗ ΕΠΙΣΚΟΠΗ 
ΒΓΑΙΝΕΙ ΚΑΠΝΟΣ ΚΑΙ ΑΝΤΑΡΑ»


___________________________________________________________

Το καλοκαίρι του 1833 στο Μπογάζι της Επισκοπής έγινε η μεγάλη μάχη μεταξύ των στρατευμάτων του Εμίν και Μουσταφά Πασά, με τους 8 χιλιάδες απομένοντες του Αλή Πασά, που έχαναν τα προνόμια τους. Στις 15 Αυγούστου αυτού του έτους εκκίνησαν τα Τούρκικα στρατεύματα από τα Γιάννενα με προορισμό την Επισκοπή. Η μάχη συνεχίστηκε και το Σεπτέμβριο κι έληξε με τη νίκη των Τούρκων. Οι επαναστάτες του Μπαλίλ Νέσιο και των καπεταναίων της Λιαμπουριάς ηττήθηκαν.
Κι έλεγε τότε το τραγούδι, απεικονίζοντας το πολεμικό τοπίο:
Μες την καημένη Επισκοπή,
βγαίνει καπνός κι αντάρα»

πηγή: Ο ΧΟΡΟΣ ΠΟΥ ΜΕΡΙΑΣΕ ΤΗ ΛΥΠΗ σελ: 17

 __________________________________________________________


λέει ένα τραγούδι: 

«Μες την καημένη Επισκοπή
βγαίνει καπνός και αντάρα»

Δεν γνωρίζουμε το υπόλοιπο τραγούδι ούτε και τους παρακάτω στίχους  που μιλάνε για την Επισκοπή αν έχουν σχέση με αυτό το τραγούδι του πολέμου του 1833.

Μωρέ παιδιά της Πισκοπής
παιδιά του Ξυροβάλτου
Παιδιά, αν θέλετε λευτεριά
 κλέφτες να γενείτε
Αρπάξτε τα ντουφέκια σας
και στα βουνά να βγείτε
βάλτε τσελίκι στην καρδιά
και σίδερα στα πόδια
και πάρτε δίπλα τα βουνά
δίπλα τα κορφοβούνια.

Σύμφωνα την Σοφία Μπούντρη οι παραπάνω στίχοι ανήκουν στον Ηλία Ντίνη (Τσέλιο) αλλά το αναφέρουμε με επιφύλαξη γιατί δεν γνωρίζουμε αν  είναι δημιουργία του η είναι τραγούδι της προτίμησης του  όπως είχε ο κάθε χωριανός το δικό του τραγούδι που τα χόρευε και το τραγουδούσε στις γιορτές του χωριού.



Χρήστος Γιάννης
1 Οκτωβρίου 2017


Σάββατο, 30 Σεπτεμβρίου 2017

Ο ΧΟΡΟΣ ΤΟΥ ΚΙΤΣΙΟΥ ΓΛΥΝΑ




 Ο ΧΟΡΟΣ ΤΟΥ ΚΙΤΣΙΟΥ ΓΛΥΝΑ



Ο ΚΙΤΣΟΣ ΧΑΡΤΖΑΒΑΛΟΣ ΜΕ ΤΟΥΣ ΔΕΚΑΤΡΕΙΣ ΣΚΥΛΟΥΣ

Ηττημένος ο τουρκικός στρατός, σύμφωνα με την ομολογία της Σοφίας Μπούντρη, πέρασε ξανά από το χωριό μας. Τότε οι Γλυνιώτες έβγαλαν τραγούδι, που το ’λεγε  υψίφωνα και το χόρευε    λεβέντικα, ασφαλώς όταν του έρχονταν η σειρά, ο Κίτσος Χαρτζάβαλος, σε γιορτές και σε πανηγύρια. Πολλοί συγχωριανοί λένε πως ο Κίτσος ήτανε το προτωπαλίκαρο της Γλύνας, μα και κλέφτης κι ότι αρχικά το τραγούδι ήταν αφιερωμένο σε αυτόν. Δεν γνωρίζουμε λεπτομέρειες για την πλούσια δράση του. Λένε μόνο ότι κρυβόταν και τριγυρνούσε στα χωριά μας και στα ελληνικά χωριά του Πωγωνιού και ότι κάποτε στο Ραντάτι τα ‘βαλε με τους αγάδες και τ’ όνομά του ακούστηκε παντού.
Η δράση του ξεκίνησε από τις αρχές της δεκαετίας του 1900 και κορυφώθηκε στα επόμενα χρόνια. Όταν απόχτησε ένα γιο, που τον έχασε γρήγορα και μια κόρη, ήρθε σε ρήξη με τους αγάδες και σκότωσε έναν απ’ αυτούς. Μετά το φόνο υποχρεώθηκε να φύγει από το χωριό και να εγκατασταθεί στο Ορεινό απ’ όπου έκανε πολλές επιδρομές και γύριζε πάλι στην κρυψώνα του.
Λένε ότι γύριζε πέρα δώθε με τους δεκατρείς σκύλους του, εκπαιδευμένους καλά να τρέχουν μπροστά και να του ελέγχουν το δρόμο. Να του δίνουν σήμα όταν μυρίζονται ύποπτα πρόσωπα, για να λάβει μέτρα και να σώσει το τομάρι του.

πηγή: «Ο ΧΟΡΟΣ ΠΟΥ ΜΕΡΙΑΣΕ ΤΗ ΛΥΠΗ» σελ: 25

ΤΑ ΠΙΣΚΟΠΙΑΝΑ ΚΛΑΡΙΝΑ ΤΗΣ ΞΕΝΙΤΙΑΣ





 ΤΑ ΠΙΣΚΟΠΙΑΝΑ ΚΛΑΡΙΝΑ ΤΗΣ ΞΕΝΙΤΙΑΣ




ΤΑ ΠΙΣΚΟΠΙΑΝΑ ΚΛΑΡΙΝΑ ΤΗΣ ΞΕΝΙΤΙΑΣ
Για ολίγον καιρό το άρθρο αυτό όλο με το βίντεο το αποκρύψαμε και το ανεβάζουμε ξανά. Αιτία είναι πως σε προσωπικές ανταλλαγές απόψεων το αμφισβήτησαν άτομα που είναι ήδη μουσικοί όπως και άλλοι που θέλουν να έχουν δυνατό λόγω στα θέματα της παράδοσης και της δημοσιογραφίας που μας έκαναν συστάσεις πως είναι αδύνατον να παίζουν έτσι οι «Πισκοπιανοί» και πως εδώ σε αυτό το παίξιμο δεν είναι ο Σπύρος με το Θωμά Μάντη αλλά παίζει ο Βασίλη Μπατζής.
Ψάξαμε τον Μπατζή και βρήκαμε κάτι που όπως φαίνεται ο Σπύρος ίσως να παίζει κάτι παρόμοιο πάνω σε ένα κομμάτι του Μπατζή που το βρήκαμε στο link αυτό εδώ (αν αυτοί που μας έκαναν υποδείξεις ίσως να είχαν υπόψη και να εννοούσαν αυτό εδώ): https://www.youtube.com/watch?v=ztXFbqicCFM.
Η αμφισβήτηση τους πάρθηκε στα σοβαρά για να γίνουνε όλες οι ενέργειες και μελέτες πάνω στο κομμάτι αυτό για να είμαστε στα αλήθεια σίγουροι γιατί μέσα σε αυτούς μας έκανε απορία πως το αμφισβήτησαν και άτομα που έπρεπε να μας βοηθήσουν στην έρευνα.
Είναι η δεν είναι ο Σπύρος με τον Θωμά Μάντη εδώ σε αυτή την ηχογράφηση; Εγώ είμαι σίγουρος.
Υπάρχει διαφορετική θέση και άποψη;
Αυτοί που το αμφισβητούνε να μας το αποδείξουν.


Την παρακάτω ιστορία  την άκουσα σε ένα  γάμο από την  παρέα μας όταν παίζαμε με τον Θωμά.
Διηγείται ένα περιστατικό του Σπύρου που συνέβηκε σε ένα ηπειρώτικο γάμο στην Αμερική

«Η παρέα του ήταν πλήρης συμπληρωμένη με επαγγελματίες μουσικούς που έπαιζαν παγκόσμια και σύγχρονη αμερικάνικη μουσική.
Είχε τέτοιο μεράκι για το κλαρίνο που στη συλλογή του είχε σαράντα οχτώ κλαρίνα -μας λέει ένας συγγενείς του.
Καθώς ο γάμος εξελισσόταν, άκουσε ένα καλεσμένο από το διπλανό τραπέζι να παραπονιέται στην παρέα του.
-Πάλι απόψε θα μας ζαλίσουν με τα αμερικάνικα. Ούτε ένα ηπειρώτικο δεν θα ακούσομε.
Ο Σπύρος τον άκουσε και γυρίζει το κεφάλι προς τους μουσικούς. Κάνει σήμα στον κιθαρίστα και στην υπόλοιπη παρέα με νόημα να τον συνοδέψουν και ξεκίνησε ένα μοιρολόι. (Συγκεκριμένα έπαιξε ένα μοιρολόι που δεν το έχουμε σε δικιά του εκτέλεση  αλλά ψάξαμε το παρόμοιο στο διαδίκτυο μόνο και μόνο ως δείγμα: https://www.youtube.com/watch?v=5ojCV6teLXg
Με το που ξεκίνησε το κλαρίνο η ατμόσφαιρα στην αίθουσα άλλαξε και το κέφι ξεπέρασε τα όρια με τις γυναίκες που προσπαθούσαν να τραβούν  τους άντρες που άδειαζαν τις τσέπες πετώντας στο κλαρίνο ότι λεφτά είχαν. Την ώρα που μόλις ο γάμος είχε τελειώσει και οι καλεσμένοι ένας ένας ετοιμάζονταν να φύγουν στην αίθουσα έχουν μείνει πολλά ζευγάρια που τσακώνονταν.
Καθώς ο καυγάς στα ανδρόγυνα συνεχιζόταν, ο Σπύρος πήρε το μικρόφωνο στο χέρι και τους κάλεσε να περάσουν από την ορχήστρα να πάρουν λεφτά για να γυρίσουν σπίτι τους
»

Μετά από πενήντα χρόνια, το 1990, σε προχωρημένη ηλικία του δόθηκε η ευκαιρία να επισκεφτεί  το χωριό του και να μετέχει σε ένα συγγενικό γάμο στη Δερόπολη που  κάποια στιγμή έπιασε για λίγο το κλαρίνο.
Τα συναισθήματα του πόνου και καημού του ζωντανού χωρισμού τα αποτύπωσαν με ένα μικρό μονοφωνικό κασετόφωνο της εποχής που τους έγραφε παίζοντας ο Σπύρος το κλαρίνο και ο Θωμάς το βιολί.



Χρήστος Γιάννης
Αθήνα 30 Νοεμβρίου 2017

Σάββατο, 23 Σεπτεμβρίου 2017

ΤΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ ΠΟΥ ΕΛΕΙΠΕ ΣΤΗ ΦΟΡΕΣΙΑ ΤΗΣ ΝΥΦΗΣ ΕΚΑΝΕ ΤΟ ΓΑΜΠΡΟ ΣΤΟ ΠΑΡΑ ΠΕΝΤΕ ΝΑ ΧΑΛΑΣΕΙ ΤΟ ΓΑΜΟ

Ένα από τα πολλά τοπικά σατιρικά τραγούδια που έχω περισυλλέξει από τους χωριανούς με έσπρωξε από τότε (1982) να ψάχνω την λεπτομέρεια του, αλλά ως σήμερα δεν το πέτυχα σε καμιά λαογραφική μελέτη ούτε το τραγούδι (γιατί είναι τοπικό) αλλά ούτε και το αντικείμενο που υπήρχε πριν το 1912 στη παλιά φορεσιά της νύφης τουλάχιστον στο δικό μου το χωριό και δεν μπορώ να το ταυτοποίησω πως ανήκει σε όλη την ευρύτερη περιοχή. 
Εκτός από διάφορες μελέτες ρίχνω και καμιά πεταχτή ματιά σε αναφορές σοβαρών συλλόγων που ασχολούνται με αυτά τα θέματα αλλά ως σήμερα δεν βρήκα κάποια δικιά τους μελέτη για τον δικό τους χώρο αλλά οι πληροφορίες που αναφέρουν είναι οι ίδιες που έχω διαβάσει και εγώ από μεγάλους πετυχημένους λαογράφους που έγραψαν κάποτε για την περιοχή μας. Θέλω να προσθέσω ένα γεγονός που το πέτυχα ψάχνοντας παραδοσιακά τραγούδια του χωριού μου, για μια μικρή λεπτομέρεια που μου τράβηξε την προσοχή (από ένα τοπικό σατιρικό τραγούδι) και η περιέργεια με έσπρωξε να ρωτώ και να μαθαίνω όλη την ιστορία για το γεγονός από γερόντισσες γεννημένες πριν το 1900, για ένα εμφανείς αντικείμενο στη προηγούμενη φορεσιά της νύφης, που δεν το συναντάμε στα επόμενα χρόνια.  Αν και το ψάχνω αυτό το στοιχείο, ως στιγμής δεν το πέτυχα να αναφέρεται σε καμιά τοπική λαογραφική μελέτη του δικού μας χώρου. (μιλάμε για την φορεσιά της νύφης πριν το 1912) Αν ψάξουμε στα αμέτρητα λαογραφικά βιβλία  σίγουρα κάποιος θα το αναφέρει.
Η υπομονή στο χρόνο κερδίζει. Δεν γνωρίζω αν αυτό το αντικείμενο υπήρχε σε όλα τα χωριά της περιοχής αλλά το τραγούδι αναφέρεται πάνω σε αυτό, το οποίο έγινε αιτία στο πάρα πέντε να χαλάσει ο γάμος επειδή η νύφη ήτανε φτωχειά και δεν κατάφερε να το προσθέσει στην φορεσιά  την ημέρα του γάμου της. Δεν θα το αναφέρω εδώ αλλά σίγουρα σε μια επόμενη έκδοση θα το ανακοινώσω. Ως τότε ίσως οι ψάχνοντας της λαογραφίας να το έχουνε βρει και να βρεθώ «δεύτερος».


Χρήστος Γιάννης
Αθήνα 23 Νοεμβρίου 2017

Τρίτη, 29 Αυγούστου 2017

Η ΣΤΟΛΗ ΤΗΣ ΔΕΥΤΕΡΑΣ


«Η ΣΤΟΛΗ ΤΗΣ ΔΕΥΤΕΡΑΣ»



Την επίσημη παραδοσιακή φορεσιά της νύφης στα χωριά μας έχουμε συνηθίσει να την αποκαλούμε στολή. Το σύνολο της φορεσιάς που αποτελείται από τα διάφορα μέρη της που  τους προσθέτουν  ειδών ειδών στολίδια πάνω τους.   εννοόντας πως όλα μαζί γίνονται ένα ενιαίο στολίδι που  στολίζουν τη νύφη την ημέρα του γάμου και την κάνουν ποιο όμορφη από ποτέ.

Για να  γίνει κατανοητή η έννοια   « Η φορεσιά της Δευτέρας» η «Η στολή της Δευτέρας» θα ξεκινήσομε να αναφερθούμε στις μικρές λεπτομέρειες που κάνουν αισθητή και διακριτική την κάθε μεταβιβαστική φάση ξεκείνοντας από τον  αρραβώνα, στον γάμο και θα φτάσουμε εώς  τη νύφη της δευτέρας που στη συναίχεια γίνεται  μάνα και πεθερά.
Ας τα πάρουμε με τη σειρά.
Θα αναφερθούμε στα  διακριτικά στοιχεία της παράδοσης πού αφήσαν τα ίχνη τους ως και την δεκαετία του 1980 που  έζησα ο ίδιος.
Από την ώρα που το κορίτσι αρραβωνιάζεται και χάνει την κοριτσίστικη ζωή, τα πεθερικά της δεν την φωνάζουν στο όνομα της αλλά: «Νύφη».
-Νύφη στρώσε το σοφρά, -νύφη φτιάξε μας καφέ, -νύφη φέρε μας νερό κλπ.
Εδώ προκύπτει το ερώτημα. 
-Ποιες είναι οι διαφορές  από την ώρα που αρραβωνιάζεται έως που χάνει την έννοια της λέξης «Νύφη» και πως γίνεται γίνετε αντιληπτό;
Η απάντηση είναι πως:  

-Όλες οι μεταβιβαστικές φάσεις γίνονται αντιληπτές στο κόσμο και από τις μικρές  αλλαγές της παραδοσιακής ενδυμασίας που τις παρατηρούμε  στις επίσημες  γιορτινές εμφανίσεις.


Η ΝΥΦΗ ΑΠΟ ΤΗΝ ΗΜΕΡΑ ΤΟΥ ΑΡΡΑΒΩΝΑ 

 Σε όλο αυτό το χρόνο που το κορίτσι είναι αρραβωνιασμένο έως την ημέρα του γάμου  η φορεσιά της δεν έχει καμιά  διαφορά από της κοριτσίστικη ζωή,  αλλά την προσδίνει το δαχτυλίδι που το φοράει από την ημέρα του αρραβώνα. 


 Η ΝΥΦΗ ΤΗΝ ΗΜΕΡΑ  ΤΟΥ ΓΑΜΟΥ

 Η επόμενη διακριτική φάση στην εμφάνιση της είναι η μέρα του γάμου που γίνεται την Κυριακή. Είναι η επίσημη και μοναδική μέρα που ντύνεται  νύφη με την παραδοσιακή στολή της νύφης.
Γενικά ο γάμος ως το 1990  γινότανε με βιολιά με εξαίρεση τις σπάνιες έκτακτες περιπτώσεις που υπήρχε λύπη αλλά με την προϋπόθεση ότι ο γάμος έπρεπε να γίνει.
Η παραδοσιακή στολή που η νύφη φορούσε στα χωριά μας ως το 1990 (που εδώ  στη φωτογραφία βλέπουμε της Άνω Δερόπολης και Ρίζας με την κόκκιη μπροστέλα και της Κάτω Δερόπολης με την άσπρη)  είναι η νέα φορεσιά της που ξεκίνησε να εμφανίζεται στην περιοχή μας αμέσως λίγα χρόνια μετά την ανακήρυξη της ανεξαρτησίας της Βόρειο Ηπείρου με την βοήθεια των ξενιτεμένων της Αμερικής που έστελναν από εκεί υφάσματα και στολίδια καλλίτερης ποιότητας. Έχουμε υπόψη πως η μεγάλη φούρια της ξενιτιάς προς Αμερική ξεκίνησε σιγά σιγά μετά  το1913-4  ώστε από τότε ξεκίνησε να εξελίζεται και η  στολή της νύφης και μέρα με την ημέρα να γίνεται ποιο όμορφη.
Δεν υπάρχει όμοια στολή. Η κάθε μια έχει πάνω της την δικιά της χειροποίητη βελονιά στα ίδια γούστα και στυλ. Αυτή η φορεσιά φοριέται αποκλειστικά μόνο την ημέρα του γάμου



 «Η ΝΥΦΗ ΜΕ ΤΗΝ ΣΤΟΛΗ ΤΗΣ ΔΕΥΤΕΡΑΣ». 
-Πότε εμφανίστηκε η στολή αυτή; 
-Δεν υπάρχουν επίσημες πληροφορίες και λίγα γράφτηκαν ως σήμερα γι αυτή τη στολή αλλά από το είδος των υφασμάτων και όλης της στολής προϋποθέτομε πως  και αυτή δημιουργήθηκε και εξελίχτηκε παράλληλα με την στολή της νύφης.
Αλλά εδώ θα σταθούμε λιγάκι περσότερο για να γίνει ποιο κατανοητή η ονομασία της άλλωστε αυτό το σκοπό έχει και η ανάρτηση.
-Γιατί την λέμε «Η στολή της Δευτέρας» και πότε την φοράνε οι νυφάδες αυτή τη στολή;
-Την δευτέρα το πρωί που τελειώνει ο γάμος η νύφη βγάζει την νυφιάτικη στολή και δεν την ξανά φοράει πλέων με σπάνιες περιπτώσεις σε μεμονωμένα χωριά  που την «Νυφιάτικη στολή της
Κυριακής» την φορούσαν και στα «φιλέματα» η αλλιώς στα «γυρίσματα» που γίνονται το πρώτο Σάββατο μετά το γάμο και από εκείνη τη στιγμή η νύφη αποκτά το δικαίωμα να επισκέπτεται ελευθέρα τους γονείς της.
Την στολή  της νύφης που φοράει η νύφη μόνο την ημέρα του γάμου της, την δευτέρα το βράδυ την αντικαταστεί με τη «Στολή της Δευτέρας».
-Γιατί την λέμε «Η στολή της Δευτέρας» η «Η νύφη της δευτέρας»;
-Όσο γνωστή είναι η φορεσιά άλλο τόσο άγνωστη είναι η ονομασία της. 
Δεν συνηθίζονταν να ονομάζεται έτσι στον κόσμο αλλά αυτή η ονομασία ακούστηκε μεμονομένα αρχές δεκαετίας του 1980  σε φιλική συζήτηση από άτομα  που ασχολούνταν με καλλιτεχνικές δραστηριότητες οι οποίοι συζητούσαν  την διαφορά από φορεσιά σε φορεσιά.
-Ισχύ όμως; 
Με τον τρόπο που την ερμήνευαν έχει την δικιά της λογική.
-Η φορεσιά αυτή της «Νύφης της δευτέρας» έχει περιορισμένο χρόνο. Με αρχή και τέλος  όπως και της νύφης, με την διαφορά ότι η παραδοσιακή φορεσιά  της νύφης φοριέται μόνο την ημέρα  του γάμου,   η επόμενη φορεσιά της δευτέρας συνεχίζει να φοριέται  για όλο τον επόμενο ένα χρόνο στις επίσημες  μέρες που το ζευγάρι κάνει την εμφάνιση του.
-Σε τι διαφέρει η «Η στολή της Δευτέρας» από την προηγούμενη επίσημη στολή της νύφης που φοράει την ημέρα του γάμου;
-Στη φορεσιά της  «Νύφη της Δευτέρας»  φοράει τα ίδια σκούφια που φόραγε και στην στολή την ημέρα του γάμου αλλά χωρίς το «Γκρέκο» και χωρίς το τρόπο που έδενε το νυφιάτικο μαντήλι  αλλά το  αντικαθιστά με  το πόσι που έχει   διαφορετικό δέσιμο.
Το άσπρο φουστάνι και την σίτα τα αντικαθιστά με το νέο της ολοκαίνουργο κοστούμι που περιέχει το κομψό παλτό με τσέπες μαζί με το  ανεμοτό φουστάνι, (δλδ με πιέτες), στο ίδιο χρώμα που,  ποιο πολύ προτιμούσαν  χρώματα του μπλε και του πράσινου. Φοράει την ίδια μπροστέλα (ποδιά)  σε χρώμα του κόκκινου η του ρόζ, όπως και το ίδιο γιλέκο και ζωνάρι (που και στο γελέκι συνηθίζονται στα χρώματα από  κόκκινο έως το κρασάτο),  που φορούσαν και την ημέρα του γάμου αλλά στο πουκάμισο στους πλάτες εξέχουν τα μεταξωτά φουσκωτά μανίκια σε χρώμα του λευκού,  μπλε, πράσινο, κίτρινο κόκκινο, ρόζ.

Τις ζεστές μέρες του καλοκαιριού δεν συνηθίζουν να φοράνε το παλτό αλλά εμφανίζονται και χωρίς αυτό (δ.λ.δ. χωρίς το παλτό) όπως ακριβώς την δείχνουμε σε αυτή εδώ την φωτογραφία που την ανεβάσαμε αποκλειστικά ως δείγμα.

Στη «Στολή της Δευτέρας» δεν φοράει τα παπούτσια του γάμου    
 (την δεκαετία του 1970-80  η νύφη την ημέρα του γάμου της προτιμούσε άσπρα παπούτσια ) αλλά φοράνε παρόμοια μαύρα παπούτσια  ακόμα και γυναικεία σάνταλα βάση της οικονομικής κατάστασης.




(πριν το 1990 δεν υπήρχαν παπούτσια και σάνταλα με  τέτοιο μεγάλο καρφωτό τακούνι.  Τα παπούτσια ήταν στρωτά και τα σάνταλα, είχαν μικρότερο και φαρδύτερο τακούνι που έφτανε   περίπου ως το μισό από αυτά που φοράει η νύφη σε αυτή εδώ την φωτογραφία  του 2008 )
Ούτε οι κεντητές κάλτσες του γάμου δεν τις ξανά φοράνε. Την θέση τους την παίρνουν οι λευκές κάλτσες (που δεν έχουμε δείγμα γιατί δεν τις φοράει σε αυτή τη φωτογραφία εδώ).

-Πότε η νύφη φοράει την «Στολή της Δευτέρας» και πότε  ο κόσμος  βλέπει για πρώτη φορά τη νύφη με αυτή τη φορεσιά;
-Την «Στολή της Δευτέρας» η νύφη την φοράει την δευτέρα το βράδυ που μοιράζει τα δώρα που έχει φέρει για τον γαμπρό και πεθερικά ενώ στον κόσμο εμφανίζεται την Πέμπτη που πηγαίνει με τον μαστραπά στη βρύση του χωριού
  να πάρει το άκριτο (αμίλητο) νερό να βρέξει τον γαμπρό.  Μαζί της έχει μια κουλούρα,  καραμέλες και λεφτά που τα μοιράζει στα παιδάκια και ότι χωριανούς βρει εκεί. Όπως ξεκινάει από το σπίτι της  αμίλητη έτσι και  γυρίζει, αμίλητη, ψάχνοντας τον γαμπρό που είναι κρυμμένος κάπου μέσα στα δωμάτια για να τον βρέξει.

-Γιατί η νύφη βρέχει τον γαμπρό με νερό και γιατί πρέπει να είναι και αμίλητο;
Με την ίδια περιέργεια ρωτήσαμε πολλούς αλλά την απάντηση στην ερώτηση μας όπως και σε πολλές άλλες, μας την έδωσε το 1984 ο Γιώργος Μπατζέλης από την Γλύνα με την δικιά του πειστική ερμηνεία.
-«Με το άκριτο (η αμίλητο νερό) στην περίπτωση αυτή εννοούμε το καθαρό  που συμβολίζει την αγνότητα και καθαριότητα  Η νύφη από αυτήν την στιγμή με το συμβολικό αμίλητο νερό  καθαρίζει τον γαμπρό και το σπίτι διώχνει τις αρρώστιες και ξεκινάνε μαζί μια υγιείς  και αγνή νέα ζωή»
Κανένα από τα  έθιμα που κληρονομήσαμε δεν ήτανε τυχαίο. Οι παλιοί έδιναν σημασία σε αυτά και τα εκτελούσαν κατά γράμμα. 

-Η Δευτέρα η Τρίτη η Τετάρτη η Πέμπτη…. πέρασαν. Ως πότε θα την φοράει και ως πότε η στολή αυτή θα λέγεται
«Στολή της δευτέρας»;
Και εδώ υπάρχουν οι ακριβείς απαντήσεις.
-Την «Στολή της δευτέρας» η νύφη την φοράει από το βράδυ της Δευτέρας του γάμου και συνεχίζει να εμφανίζεται με αυτή συνέχεια για ένα χρόνο στις επίσημες εμφανίσεις της

Η ΕΠΟΜΕΝΗ ΦΟΡΕΣΙΑ;


Ακριβώς μετά από ένα χρόνο η νύφη παύει να φοράει την «Στολή της δευτέρας».  Η επόμενη στολή είναι η ίδια με της δευτέρας με την μόνη διαφορά ότι αφαιρεί από την κεφαλή τα σκούφια και μένει μόνο το πόσι που για το δέσιμο του χρειάζονταν γνώσεις και οι λίγες στολίστριες που είχε το κάθε χωριό εξυπηρετούσαν όλον τον κόσμο δωρεάν.

Με το πέρασμα του χρόνου η έννοια της λέξης «Νύφη» χάνεται σιγά σιγά όπως σταδιακά και η κάθε επίσημη ενδυμασία αντικαταστείτε με την επόμενη. Στο σπίτι που έγινε νύφη όταν περιμένουν να μπει νέα νύφη (στον επόμενο γιο) τα πεθερικά και οι συγγενείς της παύουν να την φωνάζουν νύφη και από τότε παίρνει το όνομα του άντρα της και της φωνάζουν με αυτό όπως π.χ. Κωτσαινα, Κιτσαινα, Γιωργαινα κλπ.
Με τον χρόνο μεγαλώνοντας τα παιδιά αποχτά τη θέση της μάνας και της πεθεράς ώστε και εδώ διακρίνομε την διαφορά από την διαφορά στη φορεσιά  που άνα υλικία προτειμούνε  τα σκούρα χρώματα.



Εδώ πρέπει να προσθέσουμε πως δεν είχαν όλες οι οικογένειες την ίδια πολυτέλεια να αποχτούσαν αυτές τις όμορφες φορεσιές. Στις επίσημες εμφανίσεις τις δανειζόταν η έβγαιναν και χωρίς αυτές.
Αυτά για ένα κομάτι της παράδοσης μιας περασμένης εποχής που την ζήσαμε στα δικά μας χρόνια.
       


 Χρήστος Γιάννης
 Αθήνα 28 Αυγούστου 2017 

Κυριακή, 20 Αυγούστου 2017

ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΜΟΥΣΙΚΟ ΑΡΧΕΙΟ ΧΩΡΙΟΥ ΓΛΥΝΑΣ

ΜΟΥΣΙΚΟ ΑΡΧΕΙΟ  1920-2015 ΧΩΡΙΟΥ ΓΛΥΝΑΣ
     
  ΚΙΤΣΙΟΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ

Ο ΠΡΩΤΟΣ ΛΕΥΚΟΣ ΚΛΑΡΙΝΟΠΑΙΧΤΗΣ ΑΠΟ TO ΧΩΡΙΟ ΓΛΥΝΑ ΤΗΣ ΜΑΥΡΗΣ ΡΙΖΑΣ  ΠΟΥ ΞΕΚΙΝΗΣΕ ΝΑ ΠΑΙΖΕΙ ΚΛΑΡΙΝΟ ΜΕ ΔΑΣΚΑΛΟ ΤΟΝ ΠΑΥΛΟ ΜΠΕΚΑΡΗ ΤΗΝ ΔΕKAEΤΙΑ ΤΟΥ 1920  ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΖΟΝΤΑΣ ΤΗΝ ΚΟΡΟΪΔΙΑ ΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ ΓΙΑ ΤΟ ΓΥΦΤΙΚΟ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑ ΠΟΥ ΕΠΕΛΕΞΕ ΑΛΛΑ ΣΤΗΝ ΠΟΡΕΙΑ ΕΓΙΝΕ ΠΕΡΙΖΗΤΗΤΟΣ. ΤΑΞΙΔΕΨΕ ΣΤΗΝ ΑΜΕΡΙΚΗ.  ΤΗΝ  ΔΕΚΑΕΤΙΑ ΤΟΥ 1920.
 ΞΑΝΑΓΥΡΙΣΕ ΣΤΗ ΓΛΥΝΑ ΚΑΙ ΕΧΤΙΣΕ ΕΝΑ ΠΑΝΕΜΟΡΦΟ ΔΥΟΡΟΦΟ ΣΠΙΤΙ ΠΑΝΩ ΣΤΟ ΠΑΛΙΟ ΤΟΥ ΥΠΑΡΧΩΝ ΚΑΙ ΞΑΝΑ ΤΑΞΙΔΕΨΕ ΣΤΗΝ ΑΜΕΡΙΚΗ ΟΠΟΥ ΕΜΕΙΝΕ ΓΙΑ ΠΑΝΤΑ ΧΑΡΙΖΟΝΤΑΣ ΜΑΣ  ΑΠΟ ΕΚΕΙ ΑΥΤΕΣ ΤΙΣ ΣΠΑΝΙΕΣ   ΗΧΟΓΡΑΦΗΣΕΙΣ  ΣΕ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΜΕ ΤΗΝ   ΕΤΑΙΡΙΑ «BALLKAN»  


ΑΝΕΒΑΣΑΜΕ ΤΕΣΣΕΡΑ ΑΠΟ ΤΙΣ ΕΦΤΑ ΗΧΟΓΡΑΦΙΣΕΙΣ ΤΟΥ ΚΙΤΣΙΟΥ ΚΥΡΙΑΚΗ ΠΟΥ ΕΧΟΥΜΕ ΣΤΑ ΑΡΧΕΙΑ ΜΑΣ


ΚΙΤΣΙΟΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ -ΜΑΚΕΔΟΝΙΚΟ


ΚΙΤΣΙΟΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ -ΤΡΥΓΟΝΑ


ΚΙΤΣΙΟΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ -ΠΩΓΩΝΙΣΙΟ


___________
ΚΙΤΣΙΟ ΚΥΡΙΑΚΗΣ -ΕΝΑ ΠΑΛΙΚΑΡΑΚΙ
 (Γνωρίζομε μόνο ότι το τραγούδι «Ένα παλικαράκι» το τραγουδάει ο Κίτσιο Κυριάκης  αλλά δεν είμαστε σίγουροι και μεταφέρουμε με κάθε επιφύλαξη την πληροφορία των  χωριανών που τους ακούγαμε από το 1982 να λένε πως το τραγούδι αυτό ήτανε  προσωπική του δημιουργία. Ίσως να ήθελαν να πούνε πως το τραγουδούσε ο ίδιος γιατί εκείνη την εποχή πολλά τραγούδια αποχτούσαν «ιδιοκτήτη» λόγω της προτίμησης)

______________________


ΟΙ ΠΕΝΤΕ ΓΛΥΝΙΩΤΕΣ

ΟΙ ΠΕΝΤΕ ΦΗΜΙΣΜΕΝΟΙ ΝΕΟΙ ΑΠΟ ΤΟ ΧΩΡΙΟ ΓΛΥΝΑ ΠΟΥ ΤΟ 1935 ΗΧΟΓΡΑΦΗΣΑΝ ΤΑ ΠΡΩΤΑ ΔΥΟ ΒΟΡΕΙΟΗΠΕΙΡΩΤΙΚΑ ΠΟΛΥΦΩΝΙΚΑ ΤΡΑΓΟΥΔΙΑ ΣΤΗΝ ΕΤΑΙΡΙΑ «COLUMBIA» ΣΤΗΝ ΑΘΗΝΑ 
 

ΒΑΣΙΛΗΣ ΣΕΛΙΩΤΗΣ           ΒΑΣΙΛΗΣ ΑΝΑΓΝΩΣΤΗΣ           ΑΝΑΣΤΑΣΗΣ ΤΑΚΟΣ      ΕΥΑΓΓΕΛΟΣ ΜΠΑΤΖΕΛΗΣ
ΑΠΟΥΣΕΙΑΖΕΙ Η ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ ΤΟΥ ΠΕΜΤΟΥ ΤΡΑΓΟΥΔΙΣΤΗ ΤΟΥ ΣΠΥΡΙΔΩΝ ΤΣΕΛΙΟΥ 

(Τρεις από τους «Πέντε Γλυνιώτες» ο Βασίλης Σελιώτης, Βασίλης Αναγνώστης και Σπυρίδων Τσέλιος σκοτώθηκαν στο λάκκο «Καμίνια» από τους μπαλίστες στις 2 Αυγούστου 1943 στο έγκλημα της Γλύνας ενώ ο Αναστάσης Τάκος και Ευάγγελος Μπατζέλης κατάφεραν και ξέφυγαν την ώρα που τα συγκέντρωναν στο αλώνι των Τσελαίων)

ΑΙΩΝΙΑ Η ΜΝΗΜΗ ΤΟΥΣ!

Το 1935, πέντε νέα παιδιά από τη Γλύνα, με πρωτοβουλία του Βασίλη Σελιώτη, ηχογράφησαν στην Αθήνα, στην Εταιρία COLUMPIA,  δυο πολυφωνικά τραγούδια. Έπαιζε κλαρίνο ο Μπέκαρης από το Πωγώνι των Ιωαννίνων.
Σύμφωνα με επιγραφή σε πλάκες, φαίνεται ότι υπάρχουν τέσσερα ηχογραφημένα τραγούδια από τους Πέντε Γλυνιώτες. Όμως η πραγματικότητα είναι άλλη. Από ομολογία του Αναστάση Τάκου προκύπτει ότι μόνο τα δυο τραγούδια, «Βλάχα» και το «Κάπου μια όμορφη» ανήκουν στους Γλυνιώτες, ενώ τα άλλα δυο «Τα έρημα τα ξένα» και την «Τρυγόνα» στους Γραψιώτες.
Τα ακούσματα, από μόνα τους, επιβεβαιώνουν τους δύο διαφορετικούς ομίλους.
Οργανωτής και των δύο πολυφωνικών ομάδων , και της Γλύνας και της Γράψης ήταν ο Βασίλης Σελιώτης από το χωριό της Γλύνας σε συνεργασία με τους μουσικούς.


ΒΛΑΧΑ -ΟΙ ΠΕΝΤΕ ΓΛΥΝΙΩΤΕΣ 1935

Βλάχα πλένει στο ποτάμι
και άλλη βλάχα τη ρωτάει:
Βλάχα είσαι κουμπωμένη
και βαριά βαλαντωμένη.
Τι καλό έχω η κακομοίρα,
με τον άντρα που επήρα.
Τα τσαρούχια του στον φράχτη,
τα πριπόδια του στις στάχτες
___________________




ΚΑΠΟΥ ΜΙΑ ΟΜΟΡΦΗ -ΟΙ ΠΕΝΤΕ ΓΛΥΝΙΩΤΕΣ 1935
 
Κάπου μια όμορφη, κάπου μια μαυρομάτα,
την εμάλωνε η μήτρω πεθερά της.
Εθύμωσε και στο γιαλό κατέβηκε
μαντηλόπλενε μαντήλια μεταξένια
και φτενά ρουτιά.
Και ένας τρελός αέρας της το σήκωσε
τ' αργύρό φουστανό της κι έλαμψε ο γιαλός
κι όλο το περιγιάλι την αγνάντευε
Και ένας καραβοκύρης τραβούσε τα πανιά
τραβάτε παλικάρια να πηγαίνουμε
εκεί που λάμπει ο ήλιος λάμπει η θάλασσα
λάμπει και το ποδάρι της αρχόντισσας
_____________________________________________



ΤΟ ΚΑΘΕ ΤΡΑΓΟΥΔΙ ΕΧΕΙ ΤΗΝ ΔΙΚΙΑ ΤΟΥ ΙΣΤΟΡΙΑ

ιστορικές αναμνήσεις

Από το 1986 ως το 1990 oi εκδηλώσεις της εστίας πολιτισμού του χωριού, με πρωτοβουλία του υπεύθυνου της, έπαψε να τραγουδάει τραγούδια για το «Ακριβό μας Κόμμα» και τον «θείο Ενβέρ» και στράφηκε σοβαρά στην εξερεύνηση και επαναφορά της χαμένης μας παράδοσης που ήδη έχει ξεκινήσει πριν μερικά χρόνια. Μέσα στις μεγάλες δυσκολίες αναγκαστήκαμε να δημιουργήσουμε και νέα πολυφωνικά τραγούδια όπως «Τραγουδάει το αηδονάκι» και πολλά άλλα που δυστυχώς δεν είχαμε την τύχη να τα ηχογραφήσουμε γιατί δεν ανταποκρίνονταν  στις απατήσεις της  επαναστατικής εποχής της κομμουνιστικής προπαγάνδας.
Ακριβώς το 1986, τα μέλη του κόμματος, μας απαγόρευσαν να συνεχίσομε τα πρόβες με την αιτιολογία ότι στο πρόγραμμα μας δεν είχαμε ούτε ένα τραγούδι για το Κόμμα. 

 Ναι. Όντος δεν είχαμε ούτε ένα τραγούδι για το κόμμα και αυτό έφερε πονοκέφαλο στις αρχές.  Μας είχε συναρπάξει, η ξεχασμένη και άγνωστη ως τότε για εμάς, η παραδοσιακή μας μουσική που χειροκροτήθηκε παντού όπου ξανά ακούστηκε μετά από 30-40 χρόνια…Αυτό έδειξε ότι ο κόσμος τα είχε αποθυμήσει.
Εδώ που τα λέμε, είχαμε την καλή μας τύχη, γιατί την επόμενη μέρα που δημιουργήθηκε σοβαρό θέμα και μας απαγόρευσαν να συνεχίσουμε τις πρόβες, έσπευσαν στη Γλύνα ο υπεύθυνος πολιτισμού της Κάτω Δερόπολης ο Λευτέρης Κοντός με τον Χρήστο Γιοβάνη, Αντώνη Τούνη και τον Μιχάλη Μπόμπολη, οι οποίοι αφού μας άκουσαν, θαύμασαν την συλλογή μας με την τέλεια ερμηνευτική ποιότητα και έβαλαν το καλό τους χεράκι να πείσουν τα μέλη του κόμματος να συνεχίσουμε τις πρόβες. Μάλιστα, διέταξαν τον υπεύθυνο του τομέα να ασχοληθεί αποκλειστικά με την Γλύνα και αμέσως την επόμενη χρονιά μας ενίσχυσαν και με την παρουσία του κλαρινοπαίχτη από την Βραχογοραντζή τον Σπύρο Σιδέρη.
Εδώ πρέπει να τονίσουμε ότι, τα πρώτα μέλη της ομάδας ήταν οι δεκαεξάρηδες, νέοι και νέες του χωριού, που μόλις είχαν τελειώσει το οχτάχρονο και στη συνεχεία ενισχυθήκαμε και με νέα ταλέντα του γυμνασίου.
ΜΕΡΙΚΑ ΤΡΑΓΟΥΔΙΑ  ΑΠΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ ΠΟΥ ΚΑΤΑΦΕΡΑΜΕ ΝΑ ΤΑ ΗΧΟΓΡΑΦΗΣΟΜΕ

 
 ΕΦΥΓΑΝ ΤΑ ΚΑΡΑΒΙΑ 1987
Ένα από τα πολλά ξεχασμένα παλιά παραδοσιακά  τραγούδια  «Έφυγαν τα καράβια» που το σώσαμε με την ηχογράφηση του στον ραδιοφωνικό Αργυρόκαστρου το 1987 όπως μας το ερμήνευψε η Δημητρούλα Τσέλιου και το πρώτοτραγουδήσαμε σε καλλιτεχνική εκδήλωση από το 1986 ακριβώς όπως το τραγουδούσαν και το  χόρευαν παλιά στη Γλύνα.
τραγουδάνε:
Γιαννούλα Μήτση, Γεωργία Μήτση, Ελευθερία Μπακούλα, Φυγαλία Λιώλη, Ελένη Γκίκα, Ελένη Ρώκκου, Βιολέτα Μπέκιου, Ευανθία Σελιώτη και Ευθυμία Μπακούλα

Παίζουν μουσική:
Κώστας Ρόκκος-κλαρίνο,
Θύμιος Γιάννης-βιολί,
 Δημήτρης Γκουζιούνας-λαούτο
Κώστας Τέλιος-ντέφι
___________________________
 



ΓΙΑ ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΗΣ ΓΛΥΝΑΣ
 στοίχοι και μουσική από τον Χρήστο Γιάννη  από το1986
Ηχογράφιση στον ραδιοφωνικό σταθμο Αργυροκάστρου 22.12.1989

Στο τραγούδι:
Χρήστος Γιάννης-πάρτης

με την:
Βιολέτα Μπάτζιο
Βασιλίκα Βέμη
Μαριέτα Μαργαρίτη
Ευθυμία Μπακούλα

παίζουν μουσική:
Σπύρος Σιδέρης-κλαρίνο
Χαραλάμπης Μπατζιέλης-λαούτο
Ανδρέας Σιδέρης-βιολί
Θεοδωράκης Σιδέρης-ακορντεόν
Βασίλης Γιάννης-ντέφι
_____________________________

 
 


ΜΑΡΚΟ ΜΠΟΤΣΙΑΡΗ-ΟΙ ΝΕΟΙ ΤΗΣ ΓΛΥΝΑΣ 1989

Το τραγούδι αυτό τραγουδιέται στη Μαύρη Ρίζα και από άντρες και από γυναίκες σε διαφορετική μελωδία.  Οι άντρες σε πολυφωνικό της τάβλας διαφορετικό από αυτό που ακούμε εδω και σε χορευτικό γυναικείο ακριβώς όπως το τραγουδάνε οι νέοι της Γλύνας.
 Το τραγούδι έπαψε να τραγουδιέται για πολλά χρόνια και το επανάφερε, (1988) στην ομάδα νέων της Γλύνας ο υπεύθυνος πολιτισμού της Μαύρης Ρίζας ο Γιώργο Μπάτζιος από την Βραχογοραντζή.
Ηχογράφηση 22 Δεκεμβρίου 1989 στον Ραδιοφωνικό Σταθμό Αργυρόκαστρου
Τραγουδάνε: Η Βιολέτα Μπάτζιου - πάρτης,
Γιώργος Μπά-τζιος - κλώστης,
 Χρήστος Γιάννης - ισοκράτης
 ΔημήτρηςΜπατζέλης - ισοκράτης.
Παίζουν:
Σπύρος Σιδέρης - κλαρίνο,
 Χαραλάμπης Μπατζέλης - λαούτο,
Ανδρέας Σιδέρης - βιολί,
 Θεοδωράκης Σιδέρης -ακορντεόν
 Βασίλης Γιάννης - ντέφι.
_________________________



ΤΡΑΓΟΥΔΑΕΙ ΤΟ ΑΗΔΟΝΑΚΙ
 
– στοίχοι και μουσική από τον Χρήστο Γιάννη  από το1986
Ηχογράφιση στον ραδιοφωνικό σταθμο Αργυροκάστρου 22.12.1989
Τραγουδανε:
Βιολέτα Μπάτζιο-πάρτης
Γιώργος Μπάτζιος-κλώστης
Χρήστος Γιάννης-ισοκράτης
Δημήτρης Μπατζιέλης-ισοκράτης

Σπύρος Σιδέρης-κλαρίνο
Χαραλάμπης Μπατζιέλης-λαούτο
Ανδρέας Σιδέρης-βιολί
Θεοδωράκης Σιδέρης-ακορντεόν
Βασίλης Γιάννης-ντέφι
_________________________



Φλογέρα (Τυχαίος αυτοσχεδιασμός (Χρήστος Γιάννης) όπως μου ήρθε εκείνη τη στιγμή)
 Ώρα μεταφόρτωσης: 28 May 2015 - 19:29

Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΣΤΙΓΜΗΣ ΠΟΥ ΤΟ ΕΓΡΑΨΑ

Ήταν το πρώτο δοκιμαστικό τεστ που έκανα για το νέο μικρόφωνο της κάμερας. Βρήκα προχειρα την φλογέρα και χωρίς να έχω κάτι στο νου,  άρχισα να παίζω άσχετα. Εντελώς τυχαία βγήκε αυτό το κομμάτι το οποίο το φύλαξα.
_____________________________




Χρήστος Γιάννης
Αθήνα 20 Αυγούστου 2017